Nagsisilbing identidad ang wika ng isang bansa. Ang Japan ay may Nihonggo at ang France ay may French. Gayundin, ang Pilipinas ay may Filipino. Hindi ako isang linggwistiko na eksperto sa pinagmulan ng wikang Filipino at ang kanyang porma. Ngunit alam kong ito ang wika ng ating bayan; ang wika na ginamit ng mga bayani na siyang nakipaglaban sa mga mananakop upang makamtam ang minimithing kalayaan. Ang wikang ito ay nagmula sa ating mga ninuno na siyang ginamit sa pakikipag-usap sa araw-araw. Ang wikang ito ang bunga ng tradisyon at kultura ng ating bayan. Ang wika na siyang sumisimbulo kung sino tayo- mga Pilipinong malaya.

Kaya naman ganun na lamang ang aking pagkadismaya at pagkalungkot sa ilang mga Pilipinong kung tratuhin ang ating pinakamamahal na wika na parang basura. Sabihin na lang natin na oo, sa pangangailangan ng makabagong panahon ay kailangan natin matuto ng Ingles upang magkaroon ng komunikasyon sa ibang mga tao lalo na ang mga banyaga. Pero sinasabi ko sa kahit sinuman, na hindi ibig sabihin na kapag ika’y magaling magsalita ng Ingles ay isa kang intelihenteng tao. Siguro’y nagtutunog matalino ka ngunit hanggang sa pandinig lamang iyon. At sinisiguro ko ring walang katotohanan na ang Ingles ay siyang wika ng karunungan. Kung gayon at sinasabi iyan ng iilan, ibig ba nitong sabihin, ang mga taong hindi nagsasalita ng Ingles ay mangmang? Ilan ba ang hindi gumagamit ng Ingles? Sa Tsina pa lamang, mahigit isang bilyon na. Ibig ba nitong sabihin, wala sila silang sapat na karunungan gaya ng mga taong nagsasalita ng Ingles?

Naalala ko noong ako’y nag-aaral ng isang asignaturang Filipino noong kolehiyo, pinag-aralan namin sa isang estadistika na maraming mga pamantasan sa probinsiya ang bagamat hindi kilala ay maganda ang estado sa board exams. Nang alamin kung paano sila natututo, sinabi ng pakultad na nagsisimula siyang magturo ng Ingles. Kapag ang mag-aaral ay hindi na makaintindi, magtuturo siya ng Tagalog. Kapag hindi pa rin makaintindi, isasalin niya ang kanyang turo sa Bicolano. Doon natututo ang mga estudyante sa pakikipag-usap sa sariling wika. Mahirap ipilit ang mga bagay na hindi talaga kabilang sa ating pagka-Pilipino, dahil hindi rin ito natural na kabilang sa ating pagkatao.

Bakit, kapag ba gusto mong matuto sa Matematika, Agham, Kasaysayan o anumang disiplina, kailangang marunong kang mag-Ingles para gumaling? Hindi ka ba gagaling kapag sarili mong wika ang gagamitin? Ang mga mayayamang bansa gaya ng Hapon, Korea, France, Germany, Saudi Arabia atbp., huwag natin silang mamaliitin na hindi marurunong dahil hindi nila ginagamit ang Ingles at pinagyaman nila ang sarili nilang wika. Mahal ng kanilang mamamayan ang kanilang wika at umunlad sila gamit ito.

Sa personal kong karanasan, alam kong kulang ang ginagawa ng gobyerno at akademiya na palaganapin ang wikang Filipino sa kanilang mga sistema ngunit alam ko ring mayroon silang ginagawa para paunlarin ito. Alam kong maraming pwersa ang nagbabanggaan kung ano ba talagang wika ang dapat bigyang prayoridad na matutunan dahil na rin sa globalisasyon. Pero kapag ika’y lumabas at saan man magpunta dito sa Pilipinas, ang natural na wika pa ring ginagamit ay Filipino- hindi lamang ng mga tindera, tsuper, katulong, kundi lahat ng mga Pilipino. Ang wikang Ingles ay maaaring makapagpakita na tayo’y may iba pang wikang alam. Ngunit mas malakas pa rin ang tawag ng ating pagka-Pilipino kahit saan man tayong lugar sa mundo mapunta.

Kaya ito lamang ang masasabi ko sa taong halos sambahin na ang banyaga at itapon ang sariling wika: Kung hindi dahil sa wikang ginamit ng ating mga bayani upang ipaglaban ang ating bayan, malamang ika’y nabubuhay na alipin pa rin. Ngunit siguro nga, maging alipin ng banyaga ang gusto mong gawin sa buhay mo. Sa kasamaang palad at riyalidad, wala namang pakialam ang tao kung marunong kang mag-Ingles o kung ano pa mang wikang banyaga ang alam mo. Ang importante ay marunong kang makisama, makipag-usap at makaintindi sa kapwa ng walang panlalapastangan. At huwag kang umastang akala mo’y kung sino kang marunong at superyor, kasi mas matalino ang sambayanang Pilipino kaysa sayo. Meron ka na bang napatunayan sa pag-i-Ingles mo? Kung susumahin, ilan ka ba sa bansang ito na itinakwil ang wikang Filipino? Isa? Ilan naman ang ininsulto mong tao dahil sa mababang pagtingin mo sa sariling wika? Hmm.. mga 90 milyong Pilipino? Kung si Dr. Jose Rizal ay babangon mula sa kanyang libingan at nalamang isa kang Atenista na itinakwil ang iyong pagka-Pilipino, malamang sa malamang, itatakwil ng ating pambansang bayani ang kanyang pagiging Atenista. Noong sinabi ni Rizal na ang taong hindi marunong magmahal sa sariling wika ay mas masahol pa sa malansang isda, hindi naman niya literal na tinutukoy ang amoy ng isda. Masyadong mababaw iyon. Ibig lamang niyang sabihin, hindi kailangan ng Pilipinas ng mga elitisang mangmang at hambog gaya mo.

Leave a Reply